توسعه گردشگری شهری پایدار

در سال­های گذشته، رشد اقتصادی شهرها از طریق صنایع تولیدی حاصل می­شد. در اواخر قرن بیستم، صنایع تولیدی به تدریج اهمیت خود را به عنوان ابزار اصلی رشد شهرها، از دست دادند و به تدریج بخش خدمات به عنوان موتور محرّک اقتصادی شهرها شناخته شد. در چنین شرایطی، گردشگری به عنوان گزینه­ ای مناسب برای توسعه­ی شهرها شناخته شد، زیرا شهرها به طور بالقوه، دارای بسیاری از جاذبه­ ها مانند بناهای تاریخی، میراث فرهنگی، رویدادها و ... می­باشند. حتّی محروم­ ترین شهرها نیز به دلیل برخورداری از میراث تاریخی و فرهنگی می­توانند در رقابت میان مقصدهای گردشگری شهری شرکت کنند .

لا (1993) چهار عامل مؤثر در توسعه­ ی گردشگری به عنوان یک بخش خدماتی در شهرها را این طور ذکر می­کند:

  1. افول صنایع تولیدی
  2. نیاز به ایجاد فعالیت­ های اقتصادی جدید و مقابله با بیکاری
  3. شناخت اهمیت گردشگری به عنوان یک صنعت در حال رشد
  4. نقش توسعه­ ی گردشگری در بازسازی و احیای مناطق شهری

نیری (2006) دو عامل دیگر را نیز به عوامل فوق اضافه کرده است:

  1. جهانی شدن سریع
  2. جایگاه ویژه ی شهرها در انباشت سرمایه

منظور از گردشگری شهری، فعالیت­های گردشگری در محیط­ های شهری است. هنگامی که شهرها به عنوان مقصدهای گردشگری توسعه می­یابند، پیچیدگی محیط­ های شهری، آن­ها را از سایر مقصد ها (روستاها، تفرجگاه­ ها، سواحل و ...) متمایز می­سازد. بولدینگ نظریه­ پرداز آمریکایی شهرها را به عنوان پیچیده­ ترین سطح سیستم­ ها بعد از سیستم­ های ذهنی می­داند. شهر به عنوان واقعیتی جغرافیایی، اقتصادی، سیاسی و جامعه­ شناختی در هر دوره­ ای از رشد و تحوّل خود از هر کدام از این عوامل تأثیر پذیرفته و بر هر کدام از آن­ها تأثیر گذاشته است. پیچیدگی هر یک از این عوامل خود موجد پیچیدگی شهر به عنوان تبلور فضایی آن­ها بوده است.

در صورت برنامه­ ریزی و توسعه­ ی از پیش اندیشیده شده، گردشگری می­تواند منافع مستقیم و غیرمستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی را ایجاد و سهم قابل توجهی را در توسعه­ ی ملی ایفا نماید. رشد شتابان گردشگری طی دهه­ های گذشته و آینده­ نگری­های مبتنی بر آن، همراه با تأکیدی که کارشناسان کشورهای رو به رشد بر تقویت و پشتیبانی این فعالیت در جهت اهداف توسعه­  پایدار در این ممالک روا می­دارند، مفهوم تازه­ای را تحت عنوان توسعه ­ی پایدار گردشگری مطرح کرده است.

توسعه­ گردشگری پایدار عبارت است از گسترش این صنعت و جذب گردشگر به کشور با استفاده از منابع موجود به گون ه­ای که ضمن پاسخ دادن به نیازهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و ضوابط قانونی جامعه و همچنین انتظارات گردشگران، بتوان وحدت و یکپارچگی، هویت فرهنگی و سلامتی محیط زیست، رشد اقتصادی و رفاه مردم و میهمانان آن­ها را به گونه­ ای متوازن و پیوسته تأمین کرد. گردشگری شهری پایدار در طرح اروپایی "اداره­ گردشگری شهری پایدار"، به عنوان "یک استراتژی توسعه­ کل نگر، منصفانه و آینده نگر" تعریف شده است. هدف اصلی گردشگری پایدار ارائه­ روش­های منطقی در بهره­ برداری از منابع طبیعی و انسانی و ممانعت از به کار گیری غیر منطقی این منابع است.

به منظور پایداری شهر و کارکرد گردشگری آن، سرمایه­ های اجتماعی، فیزیکی و فرهنگی مقصد را باید به گونه­ای پایدار برای توسعه­ گردشگری شهری مورد استفاده قرار داد. منظور از گردشگری شهری پایدار، حفظ ویژگی­ ها و خصایص جامعه­ محلّی و حفاظت و ارتقای ابعاد مختلف محیط شهری (محیط انسان ساخت، طبیعی و فرهنگی) می­باشد.

انجمن گردشگری سبز،که در تورنتوی کانادا فعالیت می­کند، "گردشگری شهری پایدار" را دارای چهار ویژگی می­داند: مسئولیت زیست­ محیطی، احیای اقتصاد محلّی، توجه و حساسیت فرهنگی و غنای تجربه. منظور از مسئولیت زیست­ محیطی، حفظ، ارتقا و بهبود کیفیت محیط طبیعی و فیزیکی به منظور پایداری بلندمدّت اکوسیستم­ های منطقه است. احیای اقتصاد محلّی به حمایت و پشتیبانی از اقتصاد و کسب و کار جوامع محلّی اشاره دارد. منظور از حساسیت فرهنگی، استمرار و بقای فرهنگ­های محلّی و احترام به فرهنگ­ های مختلف و تنوّع فرهنگی است. غنای تجربه­ گردشگری شهری نیز به فراهم آوردن یک تجربه­ رضایت­بخش برای گردشگران از طریق مشارکت فعّال و ارزشمند در محیط طبیعی، اجتماعی و فرهنگی مقصد اشاره دارد.

لا با نگاهی متفاوت، بر سه جنبه­ی دیگر از گردشگری پایدار شهری تأکید می­کند: ظرفیت بارگذاری؛ حفاظت از میراث تاریخی؛ و مقابله با آلودگی هوا. مفهوم ظرفیت بارگذاری در مقصدهای شهری را می­توان از طریق اثرات منفی ناشی از حضور و استفاده­ انبوهی از گردشگران از محصولات مختلف شهری توضیح داد. با افزایش هزینه­ های ناشی از حضور تعداد زیادی از گردشگران در یک شهر، منافع اقتصادی گردشگری کاهش می­یابد، از کیفیت تجربه­ گردشگر کاسته شده و محیط انسان­ ساخت شهرها دچار فرسودگی می­شود. دومین جنبه­ مورد توجه لا، در گردشگری شهری پایدار، حفاظت از میراث تاریخی از طریق حفظ، بازسازی و به کارگیری مجدّد بناهای قدیمی است. به عقیده­ او، اگر بناهای قدیمی شهرها در صنعت گردشگری به درستی به کارگرفته شوند، نه تنها حفظ و بازسازی این بناها تضمین می­شود، بلکه بر غنای محیط انسان­ ساخت شهر نیز افزوده خواهد شد. وی برای کاهش آلودگی هوای ناشی از رشد گردشگری در شهرهای بزرگ، توسعه­ سیستم حمل و نقل عمومی و ایجاد و گسترش پیاده راه ها را پیشنهاد می­کند.

تلاش برای توسعه­ی گردشگری پایدار در شهرها، آسیب­ های محیط طبیعی و انسان­ ساخت را به حداقل می­رساند، میراث اجتماعی و فرهنگی را حفظ می­کند، منافع اقتصادی حاصل از توسعه­ گردشگری را حداکثر ساخته و کیفیت زندگی ساکنین و تجربه­ گردشگران را بهبود می­بخشد.

پاسکلیوا-شاپیرا اهداف گردشگری پایدار شهری را این گونه بر می­ شمارد: حفظ میراث فیزیکی شهرها؛ تقویت توانایی­ های فرهنگی و اجتماعی جوامع بومی؛ توسعه­ بلند مدّت؛ ایجاد فرصت­های شغلی مناسب؛ برقراری تعادل میان منافع ساکنین شهرها و گردشگران. توسعه­ گردشگری شهری باید برای ساکنین محلّی، صنعت گردشگری محلّی، گردشگران و سایر ذی­نفعان مفید باشد و به عنوان بخش لاینفک استراتژی­های توسعه­ی شهری و توسعه­ پایدار محسوب شود.

نخستین شرط موفقیت هر شهر در توسعه­ گردشگری، وجود زیرساخت­ های مناسب شهری، یکپارچگی همه­ سازمان­های ذیربط و مدیریت عاقلانه و مدبرانه در عرصه­ های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است. از طرف دیگر تنسیق و آمایش جاذبه­ های شهر، استفاده­ی پایدار از منابع گردشگری، ایجاد امکانات و تسهیلاتی که دسترسی به جاذبه­ ها را تسهیل کند، رضایت خاطر بازدیدکنندگان و کنترل محلی دومین شرط لازم در توسعه­ گردشگری است.

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.
ads ads
mahak kahrizak

mailپست الکترونیک: info@ tourismscience .ir

SMSسامانه پیام کوتاه: 3000705030 (جهت دریافت پاسخ: ممکن است پیامک های تبلیغاتی خود را مسدود کرده باشید)

contactفرم تماس با ما: کلیلک نمایید
account شماره حسابهای ما: کلیلک نمایید
privacyحریم شخصی کاربران و رفع مسئولیت: کلیک نمایید
 

rss

gpls

face

fina1l

 

 علم گردشگری با آغاز نوروز 1388 و با هدف گسترش دانش محور و اصولی گردشگری در سطح کشور فعالیت خود را آغاز نمود. این مجموعه همواره سعی نموده است تا با استفاده از استعداد فعالان این صنعت نسبت به نشر هدفمند قواعد گردشگری در سطح کشور بپردازد. آنچه در علم گردشگری منتشر می شد حاصل تلاش دانشجویان، فارق التحصیلان، اساتید، شاغلین و تمامی علاقمندان دلسوز ....

ادامه مطلب